The Crossroads
| ~2 MIN READ

Təcavüzün iqtisadi bədəli: Dondurulmuş aktivlər kompensasiya mexanizminə çevrilir

İranın dondurulmuş aktivləri Körfəz ölkələrinə kompensasiya ödənilməsi üçün istifadə olunacaq. Aqressiv xarici siyasətin iqtisadi bədəli artır və aktivlərin müsadirəsi dövrü başlayır.

Beautiful 100 Troy Ounce Gold Bullion Bar by Scottsdale Mint sitting on a dark background. Please give a shoutout to Scottsdale Mint if able! Shop online for the most beautiful bullion at ScottsdaleMint.com! (Photo by Scottsdale Mint on Unsplash)

Regionda gərginliyin artması və hərbi qarşıdurmaların dərinləşməsi dövlətlər üçün yalnız siyasi deyil, həm də birbaşa iqtisadi itkilərlə nəticələnir. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin son bəyanatı beynəlxalq maliyyə sistemində yeni və kritik bir mərhələnin başladığını göstərir. Belə ki, İranın dondurulmuş aktivləri Tehranın regional fəaliyyəti nəticəsində zərər çəkmiş Körfəz ölkələrinə kompensasiya ödənilməsi üçün istifadə ediləcək.

Maliyyə naziri Skott Bessent tərəfindən açıqlanan bu qərar, Fars körfəzindəki müttəfiqlərə dəyən zərərin bilavasitə İranın müsadirə olunmuş vəsaitləri hesabına ödənilməsini nəzərdə tutur. Bu mexanizm həm hərbi toqquşmalar zamanı dəyən fiziki ziyanı, həm də strateji su yollarında, xüsusilə Hörmüz boğazında gəmilərin keçidi ilə bağlı yaranan əlavə rüsum və xərcləri əhatə edəcək. Söhbət, həmçinin İranın Fars Körfəzi İşləri İdarəsinə (PGSA) ödənilməli olan vəsaitlərin dondurulmuş hesablar vasitəsilə tənzimlənməsindən gedir.

Hadisələrin xronologiyası göstərir ki, iqtisadi sanksiyalar artıq passiv dondurma rejimindən aktiv müsadirə mərhələsinə keçir. Hörmüz boğazı yaxınlığındakı Keşm adasına endirilən zərbələr və buna cavab olaraq Küveyt və Bəhreyndəki hərbi bazaların hədəf alınması vəziyyəti kritik həddə çatdırıb. Lakin hərbi əməliyyatların ən ağır nəticəsi döyüş meydanlarında deyil, bank hesablarında hiss olunur. Münaqişə tərəfləri üçün beynəlxalq hüququn və regional sabitliyin pozulması artıq proqnozlaşdırılan maliyyə fəsadları ilə müşayiət olunur.

Bu vəziyyət sübut edir ki, aqressiv xarici siyasət yürüdən və beynəlxalq öhdəliklərə etinasız yanaşan ölkələr üçün iqtisadi təcrid real aktivlərin itirilməsi ilə nəticələnir. Bir zamanlar toxunulmaz hesab edilən vəsaitlər, regionda sabitliyi pozan hərəkətlərin bədəli kimi başqa dövlətlərin büdcəsinə yönəldilir. Milli maraqlar və iqtisadi suverenlik baxımından bu, ən böyük risk faktorudur: hüquq çərçivəsindən kənara çıxan hər bir addım ölkənin maliyyə ehtiyatlarının rəqiblər tərəfindən idarə olunmasına zəmin yaradır.