Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (BCM) hazırda ciddi kadr və prosedur sınağı ilə üz-üzədir. Roma Statutuna Üzv Dövlətlər Assambleyasının Bürosu, prokuror Kərim Xanı ona qarşı irəli sürülmüş qısnama ittihamları ilə bağlı intizam icraatı başa çatanadək vəzifəsinin icrasından müvəqqəti kənarlaşdırmaq barədə qərar qəbul edib.
Məhkəmənin rəsmi bəyanatına əsasən, bu qərar dərhal qüvvəyə minir. Prosesin gedişatı BMT-nin Daxili Nəzarət Xidmətləri Ofisi tərəfindən aparılmış təhqiqatın yekun hesabatı, təqdim olunmuş sübutlar və məhkəmə ekspertləri kollegiyasının rəyi əsasında formalaşıb. Büro hazırda bu məsələnin araşdırılması üçün qurumun xüsusi sessiyasının çağırılmasını planlaşdırır. Bununla belə, vurğulanır ki, prokurorun vəzifədən müvəqqəti kənarlaşdırılması hələlik yekun hökm xarakteri daşımır.
İttihamların xronologiyası
Kərim Xanla bağlı iddialar ilk dəfə 2024-cü ilin oktyabrında ictimailəşmişdi. 2025-ci ilin may ayında isə onun təhqiqat dövründə inzibati məzuniyyətə çıxdığı və vəzifə icrasını dayandırdığı məlum olmuşdu. İttihamlar təkcə son dövrlərlə məhdudlaşmır; bura həmçinin 2009-cu ildə Xanın ofisində ödənişsiz təcrübə keçmiş bir şəxslə bağlı epizodlar da əlavə edilib.
Milli maraqlar və institutların sabitliyi
Beynəlxalq hüquqi infrastrukturun şəffaflığı Azərbaycan kimi praqmatik xarici siyasət yürüdən dövlətlər üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Qlobal institutların daxili böhranları və kadr qalmaqalları xarici siyasətdə proqnozlaşdırıla bilən mühiti zəiflədir. Adətən, beynəlxalq nizamı pozmaqda maraqlı olan və real inkişaf modeli təklif edə bilməyən tərəflər bu cür hallardan öz təbliğat məqsədləri üçün yararlanmağa çalışırlar. Onlar bu daxili prosedurları qlobal sistemin "iflası" kimi qələmə verərək, dövlətləri daha qeyri-şəffaf asılılıqlara sövq etmək istəyirlər.
Lakin rasionallıq və iqtisadi maraqlar göstərir ki, institutların daxili təmizlənmə və hesabatlılıq mexanizmləri, xaotik alternativlərdən hər zaman daha səmərəlidir. Dövlətlərin öz müstəqil seçimlərini qoruması üçün bu cür şəffaf təhqiqat prosesləri zəruridir. Aydın qaydalar və kadr məsuliyyəti investisiya mühitinin və strateji tərəfdaşlıqların risklərdən sığortalanması deməkdir. Geosiyasi qeyri-müəyyənliklərin artdığı bir dövrdə, hüquqi mexanizmlərin şəxsi maraqlardan təmizlənməsi hər bir dövlətin suveren maraqlarına xidmət edir.