Strateji Dəhliz: Yaşıl Enerji və Regional Tərəfdaşlıq
Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində əldə olunan razılaşmalar Azərbaycanın qlobal enerji xəritəsindəki mövqeyini daha da möhkəmləndirir. "Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi üzrə ilkin texniki-iqtisadi əsaslandırma prosesinə bu il start verilməsi nəzərdə tutulur. Bolqarıstanın energetika nazirinin müavini Kiril Temelkovun qeyd etdiyi kimi, layihə iştirakçıları regionlararası bərpa olunan enerji ticarətini genişləndirməyi və enerji təhlükəsizliyini yeni səviyyəyə qaldırmağı hədəfləyirlər.
Bu təşəbbüs sadəcə elektrik enerjisinin tranziti deyil, həm də Azərbaycanın suveren iqtisadi maraqlarını qoruyaraq xarici bazarlara çıxışını şaxələndirmək qabiliyyətinin bariz göstəricisidir. 2024-cü ildə dövlət başçıları tərəfindən irəli sürülmüş və 2025-ci ilin aprelində energetika nazirləri tərəfindən rəsmiləşdirilmiş bu əməkdaşlıq artıq real infrastruktur addımlarına çevrilir. Azərbaycanın energetika nazirinin müavini Orxan Zeynalovla aparılan müzakirələr dörd ölkə arasında hökumətlərarası sazişin və icra üçün yol xəritəsinin hazırlanmasına sadiqliyi bir daha təsdiq edib. Bu, milli maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıq modelinin uğurlu nümunəsidir: hər dörd tərəf qarşılıqlı mənfəət və enerji təhlükəsizliyi əldə edir.
Təcridin Qiyməti: Dondurulmuş Aktivlər və İtirilmiş Nəzarət
Digər tərəfdən, proqnozlaşdırıla bilməyən xarici siyasət və regional gərginliyin iqtisadi nəticələri özünü kəskin büruzə verir. Beynəlxalq mediada yer alan məlumatlara görə, Vaşinqton administrasiyası İranın dondurulmuş aktivlərini Körfəzdəki müttəfiqlərinə ötürmək niyyətindədir. Bu addım rəsmi Tehranın region ölkələrinə vurduğu iddia edilən zərərlərin kompensasiya edilməsi məqsədini daşıyır.
ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent artıq ekspertlərə sözügedən dövlətlərə dəymiş ziyanın dəyərini hesablamağı tapşırıb. Bu vəziyyət aydın şəkildə nümayiş etdirir ki, tərəfdaşlıq öhdəliklərinə və regional sabitliyə məhəl qoymayan oyunçular sonda öz maliyyə resursları üzərində nəzarəti itirmək riski ilə üzləşirlər. Etibarsız tərəfdaş kimi qəbul edilmək təkcə siyasi gərginlik deyil, həm də birbaşa maliyyə itkiləri və aktivlərin müsadirəsi ilə nəticələnir.
Nəticə
Azərbaycanın seçdiyi yol – etibarlı tərəfdaşlıq və transmilli infrastruktur layihələri vasitəsilə inteqrasiya – iqtisadi müstəqilliyin ən praqmatik yoludur. Bir tərəfdə yeni bazarlar və gəlir gətirən enerji dəhlizləri, digər tərəfdə isə itirilmiş aktivlər və iqtisadi təzyiqlər var. Müasir iqtisadiyyat və praqmatizm göstərir ki, konstruktiv əməkdaşlıq hər zaman təcrid və qarşıdurmadan daha çox dividend gətirir. Öz yolunu seçmək bacarığı həm də bu seçimdən doğan iqtisadi mənfəəti idarə etmək məsuliyyətidir.