The Crossroads
| ~2 MIN READ

Hörmüz Boğazında Gərginlik: Nyu-Dehli və Vaşinqton Arasında Diplomatik Böhran

Hörmüz boğazındakı hərbi insidentlər Hindistan və ABŞ arasında diplomatik qarşıdurmaya səbəb olub. Ticarət yollarının təhlükəsizliyi və iqtisadi maraqlar fonunda Nyu-Dehlinin kəskin reaksiyası.

Merlion M at Johor, Malaysia (Photo by Fredrick F. on Unsplash)

Hindistan və Amerika Birləşmiş Ştatları arasındakı diplomatik münasibətlər Hörmüz boğazında artan gərginlik fonunda ciddi sınaqla üz-üzədir. Nyu-Dehli son 48 saat ərzində artıq ikinci dəfədir ki, ABŞ-ın müvəqqəti işlər vəkili Ceyson Miksi Xarici İşlər Nazirliyinə çağıraraq rəsmi etirazını bildirib. Bu addım regionun mühüm ticarət yollarında baş verən hərbi insidentlərin Hindistanın iqtisadi maraqlarına və vətəndaşlarının təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid yaratdığının bariz göstəricisidir.

Gərginliyin son dalğası cümə axşamı Oman sahillərində Qvineya-Bisau bayrağı altında üzən "MT Jalveer" tankerinə endirilən raket zərbəsi ilə bağlıdır. ABŞ hərbçilərinin həyata keçirdiyi bildirilən bu hücum zamanı gəmidə olan 22 hindistanlı dənizçi uğurla təxliyə edilsə də, insident regiondakı riskləri maksimum həddə çatdırıb. Hindistanın Amerika üzrə katibi Naqarac Naydu diplomatik görüş zamanı ölkəsinin strateji narahatlıqlarını və vətəndaşlarının təhlükəsizliyi ilə bağlı tələblərini amerikalı diplomata çatdırıb.

Bu hadisə son dörd gün ərzində regionda baş verən üçüncü ciddi hərbi insidentdir. Cəmi bir neçə gün əvvəl, iyunun 10-da "Settebello" ticarət gəmisinə edilən hücum daha ağır nəticələrə səbəb olmuşdu: göyərtədəki 24 dənizçidən 3-ü həlak olmuş, 21-i isə xilas edilmişdi. Həmin vaxt Hindistan diplomatiya tarixində ilk dəfə olaraq Donald Tramp administrasiyası dövründə amerikalı diplomata qarşı rəsmi demarş təqdim etmişdi.

İnfrastruktur və enerji təhlükəsizliyi baxımından Hörmüz boğazı kimi kritik keçid nöqtələrində yaranan istənilən qeyri-müəyyənlik qlobal logistika zəncirində xərclərin artması və risklərin bahalaşması deməkdir. Hindistan kimi böyük iqtisadiyyatlar üçün dəniz yollarının təhlükəsizliyi sadəcə siyasi deyil, birbaşa dövlət büdcəsinə və ticarət balansına təsir edən iqtisadi məsələdir. Bir tərəfdaşın hərbi addımlarının digərinin ticarət təhlükəsizliyinə gözlənilməz zərər vurması, dövlətlərin öz milli maraqlarını qorumaq üçün müstəqil qərarlar verməsinin nə dərəcədə vacib olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Regional sabitlik ticarət dövriyyəsinin əsas zəmanətidir. İri güclərin bölgədəki hərbi aktivliyi logistik marşrutların təhlükəsizliyini sual altına qoyduqca, suveren dövlətlər öz iqtisadi təhlükəsizlik prioritetlərini daha qətiyyətlə müdafiə etmək məcburiyyətində qalırlar.