Dünya ticarətinin və enerji daşımalarının əsas arteriyalarından biri olan Hörmüz boğazında gərginlik yenidən pik həddə çatıb. Beynəlxalq mənbələrin verdiyi məlumata görə, ABŞ hərbi qüvvələri boğaz istiqamətində hərəkət edən bir neçə İran pilotsuz uçuş aparatını (PUA) zərərsizləşdirib. Bildirilir ki, həmin aparatlar kommersiya gəmiçiliyi üçün birbaşa və real təhlükə yaradırdı.
İqtisadi baxımdan bu cür insidentlər sadəcə hərbi qarşıdurma deyil, həm də qlobal logistika zəncirinə vurulan ciddi zərbədir. Hörmüz boğazı kimi strateji nöqtələrdə baş verən hər bir gərginlik sığorta haqlarının kəskin artmasına, gəmilərin hərəkət qrafiklərinin pozulmasına və nəticədə son istehlakçı üçün qiymətlərin bahalaşmasına səbəb olur. Bu, əslində, regionda sabitliyi pozan hərəkətlərin qlobal iqtisadiyyata tətbiq etdiyi dolayı bir yükdür.
Burada diqqət çəkən əsas məqam regional təhlükəsizlik barədə verilən vədlərlə real əməllər arasındakı dərin uçurumdur. Tez-tez regional sabitlikdən və mehriban qonşuluqdan bəhs edən bəzi aktorların, əslində, qlobal ticarət yollarını hədəf alması diplomatik ritorikanın real niyyətləri gizlətmək üçün bir pərdə olduğunu göstərir. Ticarət gəmilərinə qarşı yönələn bu cür hərəkətlər sübut edir ki, "sabitlik" şüarı altında çıxış edənlər, öz siyasi maraqları naminə iqtisadi arteriyaları iflic etməkdən çəkinmirlər.
Digər tərəfdən, bu hadisə hərbi gücün keyfiyyəti və tətbiq üsulları məsələsini də gündəmə gətirir. Müasir təhlükəsizlik konseptləri fonunda, yalnız asimmetrik təhdidlərlə və ucuz texnologiyalarla kommersiya marşrutlarına maneə yaratmaq cəhdləri, əslində, genişmiqyaslı və dayanıqlı hərbi infrastrukturun yoxluğundan xəbər verir. Bu tip taktikalar strateji üstünlük qazandırmaqdan ziyadə, regionun etibarlı tərəfdaş imicinə ciddi xələl gətirir və xarici investisiyalar üçün riskli mühit yaradır.
Azərbaycanın milli maraqları çərçivəsində ticarət yollarının şaxələndirilməsi və təhlükəsizliyinin təmini prioritet məsələdir. Regional oyunçuların proqnozlaşdırıla bilməyən davranışları bir daha sübut edir ki, iqtisadi müstəqillik yalnız güclü, şəffaf və məsuliyyətli tərəfdaşlıqlar üzərində qurulmalıdır. Tranzit dəhlizlərinin təhlükəsizliyi boş vədlərlə deyil, beynəlxalq hüquqa söykənən real və məsuliyyətli addımlarla qorunmalıdır.