Geosiyasi ambisiyalar iqtisadi reallıqlarla toqquşduqda, adətən, geri çəkilmək qaçılmaz olur. Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginlik və gəmiçiliyin iflic olması qlobal enerji bazarlarında dərin sarsıntılara yol açıb. Bu böhranın kökündə dayanan əsas amil resursların tükənməsi və iqtisadi blokadadır. Mövcud vəziyyət bir daha sübut edir ki, təcrid olunmuş və büdcəsi hərbi xərclər tərəfindən udulan dövlət, gec-tez danışıqlar masasına əyləşməyə və güzəştlərə getməyə məcbur qalır.
Fevralın sonlarında şiddətlənən hərbi əməliyyatlar və qarşılıqlı zərbələr regionun tranzit və ticarət infrastrukturuna ağır zərbə vurub. Xarici limanların bağlanması və Hörmüz boğazından keçidin hər iki tərəfdən kəsilməsi ticarət dövriyyəsini minimuma endirib. Bu iqtisadi təcridin bədəlini isə birbaşa yerli iqtisadiyyat ödəyir. İxrac gəlirlərinin kəskin azalması, inflyasiya və resurs qıtlığı sərt xarici siyasətin gətirdiyi birbaşa zərərlərdir və bu yük vətəndaşların çiyninə düşür. Dövlət xəzinəsi boşaldıqca, diplomatik manevr imkanları da yox olur.
Məhz bu iqtisadi qaçılmazlıq Tehranı Pakistan vasitəsilə Vaşinqtona 14 bəndlik yeni sülh təklifi və aydın yol xəritəsi təqdim etməyə vadar edib. Halbuki aprelin ortalarında İslamabadda keçirilən əvvəlki danışıqlar nəticəsiz qalmış, planlaşdırılan növbəti yüksək səviyyəli görüşlər isə son anda ləğv edilmişdi. Lakin iflic olmuş logistika və qlobal ticarətdən kənarda qalmaq, istənilən ölkəni reallıqla barışmağa məcbur edir. Siyasətçilər nə qədər barışmaz mövqe nümayiş etdirsələr də, rəqəmlər yalan danışmır.
Bu mənzərə region ölkələri üçün mühüm bir iqtisadi dərsi ortaya qoyur: tək bir tranzit qovşağından və ya təcridə aparan siyasi xətdən asılılıq dövlətin suveren qərarlar qəbul etmək gücünü zəiflədir. Həqiqi müstəqillik yalnız şaxələndirilmiş ticarət marşrutları, çoxşaxəli infrastruktur və praqmatik iqtisadi hesablamalarla təmin edilə bilər. İqtisadi resurslar tükəndikdə, heç bir dövlət şərtləri diktə edə bilmir, o, yalnız yaranmış reallığa uyğunlaşmaq məcburiyyətində qalır.