Astanada keçirilən Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) sammiti Ermənistanın iqtisadi trayektoriyasında mühüm dəyişikliklərin siqnalını verdi. Sammit çərçivəsində Rusiya, Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstan liderlərinin imzaladığı birgə bəyanatda İrəvanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq perspektivləri iqtisadi risk faktoru kimi qiymətləndirilir. Bu, sadəcə diplomatik mesaj deyil, həm də konkret maliyyə və logistik təsir mexanizmlərinin işə düşməsi anlamına gəlir.
Moskvanın irəli sürdüyü şərtlər kifayət qədər praqmatik xarakter daşıyır. Ermənistan iqtisadiyyatında Rusiya kapitalının payının 86 faizdən çox olması rəsmi İrəvanı çətin seçim qarşısında qoyur. Kremlin bəyanatında qeyd olunan mümkün addımlar — enerji daşıyıcıları üçün güzəştlərin ləğvi, dəmir yolu tariflərinin daxili səviyyədən beynəlxalq səviyyəyə qaldırılması və miqrasiya qaydalarının sərtləşdirilməsi — birtərəfli asılılığın yaratdığı riskləri aydın göstərir. Bu, beynəlxalq münasibətlərdə tez-tez rast gəlinən, tərəfdaşı eyni iqtisadi orbitdə saxlamaq üçün istifadə olunan klassik təzyiq modelidir.
Lakin iqtisadi suverenlik sadəcə mənəvi seçim deyil, aktivlərin səmərəli idarə olunması məsələsidir. ABŞ administrasiyasının regional sülh və tranzit dəhlizi layihələrinə, o cümlədən Zəngəzur dəhlizinə verdiyi dəstək regionun enerji xəritəsini dəyişmək potensialına malikdir. Mərkəzi Asiyadan Qərbə uzanan yeni enerji marşrutları Ermənistan üçün 86 faizlik asılılıqdan qurtulmaq və gəlir mənbələrini diversifikasiya etmək üçün mühüm fürsətdir.
İrəvanın Aİİ daxilində fəaliyyətini davam etdirərək eyni zamanda alternativ bazarlar axtarması risklərin sığortalanması cəhdidir. Moskva 2026-cı ilin dekabrına qədər olan müddəti Ermənistanın iqtisadi status-kvosunu müəyyən etmək üçün son tarix kimi müəyyən edib. Lakin beynəlxalq tranzit layihələrinə və diversifikasiyaya marağın artması göstərir ki, tək bir mərkəzdən asılı olan iqtisadi model artıq regional oyunçuların uzunmüddətli maraqlarına cavab vermir. Yekun qərar Ermənistanın xarici tərəfdaşlarının kimliyindən deyil, ölkənin öz iqtisadi portfelini necə idarə etmək istəməsindən asılı olacaq.