Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə siyasi təcrid artıq sadəcə diplomatik çətinlik deyil, həm də birbaşa maliyyə itkisidir. Mövcud vəziyyət göstərir ki, qlobal sistemdən kənarlaşdırılan dövlətlərin dondurulmuş vəsaitləri getdikcə daha çox kompensasiya mexanizminə çevrilir. Hazırda ABŞ administrasiyası Tehranın dondurulmuş aktivlərindən Fars körfəzindəki müttəfiqlərinə dəymiş zərərin ödənilməsi üçün istifadə edilməsi variantını ciddi şəkildə müzakirə edir.
Bu strateji addım regionda baş vermiş son hərbi gərginliklər nəticəsində yaranmış itkilərin aradan qaldırılmasını hədəfləyir. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin rəhbəri Skott Bessent artıq ekspertlərə region ölkələrinin uğradığı real maliyyə zərərini qiymətləndirməyi tapşırıb. Xatırladaq ki, fevralın sonunda başlayan hərbi əməliyyatlar və İranın Ali rəhbərinin ölümü ilə nəticələnən hadisələrdən sonra regionun iqtisadi və hərbi infrastrukturu ciddi sınaq qarşısında qalıb.
İqtisadi Təcridin Real Qiyməti
Bu vəziyyət milli maraqlar və iqtisadi təhlükəsizlik baxımından mühüm bir reallığı üzə çıxarır: qlobal maliyyə sisteminə inteqrasiya olunmayan və yalnız hərbi ritorikaya güvənən rejimlər öz resurslarını qoruya bilmir. Hazırda dondurulmuş aktivlərin dəqiq məbləği açıqlanmasa da, bu vəsaitlərin bərpa işlərinə və gələcəkdə yarana biləcək zərərin ödənilməsinə yönəldilməsi ehtimalı olduqca yüksəkdir.
Pakistanda aprelin 11-12-də keçirilən danışıqların ilk raundunun nəticəsiz qalması və Hörmüz boğazı ətrafındakı blokada qlobal enerji böhranını daha da dərinləşdirib. Lakin bu xaosun mərkəzində ən böyük maliyyə yükü məhz daxili iqtisadiyyatını və xaricdəki aktivlərini sığortalaya bilməyən tərəfin üzərinə düşür.
Strateji nöqteyi-nəzərdən bu, bir dövlətin topladığı sərvətin onun rəqiblərinin güclənməsinə xidmət etməsi deməkdir. Müasir dünyada suverenlik təkcə hərbi arsenalın həcmi ilə deyil, həm də aktivlərin toxunulmazlığını təmin edən ağıllı iqtisadi tərəfdaşlıqlarla ölçülür. Təcrid olunmuş sistemlərlə yaxınlıq isə gec-tez bu cür ağır iqtisadi bədəllərin ödənilməsi ilə nəticələnir.