The Crossroads
| ~2 MIN READ

Regional böhran və tranzit riskləri: Rusiya və İran xarici işlər nazirlərinin danışıqları

İran və Rusiya xarici işlər nazirləri Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda məsləhətləşmələr aparıb. Regional qeyri-müəyyənliyin iqtisadi və tranzit təsirləri barədə təhlil.

Businesswoman in a blazer making a phone call in an office setting, engaging in a conversation. (Photo by MART  PRODUCTION on Pexels)

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə rusiyalı həmkarı Sergey Lavrov arasındakı son telefon danışığı Yaxın Şərqdə qeyri-müəyyənliyin hökm sürdüyü bir vaxtda baş tutub. Rəsmi açıqlamalarda tərəflərin regional və qlobal proseslər ətrafında fikir mübadiləsi apardığı bildirilsə də, bu diplomatik təmasın əsl mahiyyəti hər iki ölkənin üzləşdiyi dərin iqtisadi və təhlükəsizlik çağırışları ilə bağlıdır.

Fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatlar, həmçinin İranın Ali rəhbəri Əli Xameneinin ölümü ilə nəticələnən hava zərbələri regionun iqtisadi mənzərəsini ciddi təhlükə altına qoyub. İranın buna cavab olaraq İsrail ərazisinə və Fars körfəzindəki ABŞ hərbi bazalarına endirdiyi raket zərbələri gərginliyi pik həddə çatdırıb, regional logistika və ticarət zəncirləri üçün proqnozlaşdırılması çətin olan bir mühit yaradıb.

Aprelin 8-nə keçən gecə əldə olunmuş iki həftəlik atəşkəs razılaşması tərəflərə qısamüddətli nəfəslik versə də, diplomatik çıxış yolları hələ də dumanlı görünür. Aprelin 11-12-də Pakistanın vasitəçiliyi ilə İslamabadda keçirilən ABŞ-İran danışıqlarının heç bir real nəticə vermədən başa çatması vəziyyətin nə qədər kövrək olduğunu bir daha sübut edir.

Bu mənzərə daxilində Tehran və Moskvanın məsləhətləşmələri regional sabitliyin iqtisadi əhəmiyyətini yenidən gündəmə gətirir. Resursları tükənən və qlobal bazarlardan getdikcə daha çox təcrid olunan Rusiyanın belə genişmiqyaslı böhranlarda tərəfdaşlarına təklif edə biləcəyi praktiki həll yolları tükənmək üzrədir. Davam edən hərbi-siyasi dalğalanmalar göstərir ki, həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan yalnız bir mərkəzə və ya qeyri-sabit siyasi oxa güvənmək ağır maliyyə itkiləri vəd edir. Region ölkələri üçün yeganə rasional çıxış yolu ticarət əlaqələrini və diplomatik tərəfdaşlıqları şaxələndirməkdən keçir.