ABŞ-ın "SpaceX" şirkəti iyunun 12-də "Nasdaq" birjasında "SPCX" indeksi altında səhmlərinin kütləvi yerləşdirməsini (IPO) həyata keçirir. Bir səhmin qiymətinin 135 dollar müəyyən edildiyi bu əməliyyatla şirkət 555 milyondan çox səhm təqdim edərək təxminən 75 milyard dollar vəsait cəlb etməyi hədəfləyir. Bu rəqəm sadəcə fərdi bir müəssisənin maliyyə uğuru deyil, qlobal kapitalın hansı istiqamətə yönəldiyinin əyani iqtisadi göstəricisidir.
İnvestisiya nəhəngi "BlackRock"un artıq 5 milyard dollar məbləğində səhm sifarişi verməsi və digər iri idarəedici fondların analoji addımları müasir bazarların prioritetlərini ortaya qoyur. Dünyanın ən böyük IPO-larından biri hesab edilən bu proses sübut edir ki, real güc artıq xammal ehtiyatlarında deyil, yüksək texnologiyalı və investisiya tutumlu iqtisadi modellərdə cəmləşib.
Resurs iqtisadiyyatının sonu
Bu mənzərəni Rusiyanın kosmik və texnoloji sektoru ilə müqayisə etdikdə ciddi uçurum üzə çıxır. Bir vaxtlar kosmos yarışında liderlik edən şimal qonşumuzun bu sahədəki dövlət strukturları hazırda ciddi büdcə kəsirləri və texnoloji durğunluqla üz-üzədir. Rusiya kosmonavtikası hələ də sovet dövründən qalma irslə kifayətləndiyi bir vaxtda, Qərbin tək bir özəl şirkəti şəffaf bazar mexanizmləri vasitəsilə 75 milyard dollar vəsait toplaya bilir. Bu, dövlət subsidiyalarından asılı olan və innovasiya qabiliyyətini itirmiş iqtisadiyyatların strateji məğlubiyyətidir.
Milli maraqlar və iqtisadi seçim
Azərbaycan kimi inkişaf edən ölkələr üçün bu reallıq strateji əhəmiyyət kəsb edir. Gələcəyin iqtisadi təhlükəsizliyi resurs asılılığı üzərində deyil, yüksək texnologiyalı ekosistemlərə inteqrasiya üzərində qurulmalıdır. Reallıq budur ki, “supergüc” statusu artıq hərbi ritorika ilə deyil, maliyyə bazarlarındakı etimad və texnoloji üstünlüklə ölçülür. İnvestisiyaların şəffaf iqtisadiyyatlara yönəlməsi, resurslardan asılı olan və innovasiyadan məhrum modellərin gələcəkdə daha da zəifləyəcəyini göstərir. Milli maraqlarımız bizdən köhnəlmiş və resurs asılılığında boğulan tərəfdaşlıqlar deyil, gələcəyin texnoloji mərkəzləri ilə sıx işbirliyi tələb edir.