The Crossroads
| ~2 MIN READ

Qəbələ Təklifi: Suverenliyin İqtisadi Dividentləri və Yeni Diplomatik Trayektoriya

Qəbələdə keçirilməsi təklif olunan sülh danışıqları Azərbaycanın logistik cəlbediciliyini və Kremlin regiondakı inhisarçı təsirinin zəifləməsini necə nümayiş etdirir?

A conference room with a round table and black chairs (Photo by Sam on Unsplash)

Vahid xarici güc mərkəzindən asılılıq həmişə əlavə xərclərlə nəticələnir. Əgər bir dövlətin logistika və təhlükəsizlik sahəsindəki qərarları kənardan diktə edilirsə, bu, onun investisiya mühitinə birbaşa mənfi təsir göstərir. Rusiya rəsmi dairələrinin ABŞ və Ukrayna ilə danışıqların Azərbaycanda aparılmasına razı ola biləcəyi barədə son açıqlamaları göstərir ki, Moskva artıq bu prosesi öz ərazisində və ya iqtisadi cəhətdən ondan tam asılı olan ölkələrdə saxlamaq üçün kifayət qədər resursa və geosiyasi rıçaqlara malik deyil. Əvvəllər şərtləri və məkanları özü müəyyən edən sistem, indi kənar və müstəqil infrastruktura ehtiyac duyur.

Ukrayna tərəfinin danışıqlar üçün məhz Qəbələni təklif etməsi təsadüfi deyil. Bu, əslində, suverenliyin həm iqtisadi, həm də təhlükəsizlik baxımından kapitalizasiyasıdır. Regional münaqişələr qlobal miqyasda nəqliyyat və sığorta xərclərini davamlı olaraq artırır. Şimal marşrutlarında yaranan qeyri-müəyyənlik fonunda yük daşımalarının Azərbaycan ərazisindən keçən Orta Dəhlizə yönəlməsi ölkə üçün ciddi tranzit gəlirləri vəd edir. Lakin bu gəlirlərin dayanıqlılığı birbaşa regional sabitlikdən asılıdır. Azərbaycanın bütün tərəflər üçün etibarlı və təhlükəsiz platforma təqdim etməsi ölkənin geosiyasi riskləri idarə etmək bacarığını göstərir.

Bununla paralel olaraq, asılılıq iqtisadiyyatının mənzərəsi də dəyişir. Qonşu ölkələrin təcrübəsi sübut etdi ki, həm iqtisadi, həm də hərbi cəhətdən tək bir mərkəzə bağlılıq böhran anında dövləti səmərəli vasitəçilik imkanından məhrum edir və əlavə sanksiya riskləri yaradır. Azərbaycan isə təchizat zəncirlərini və tərəfdaşlıq əlaqələrini şaxələndirməklə özünü bu cür risklərdən qoruya bilib.

Siyasət və iqtisadiyyatda ən dəyərli aktiv seçim hüququnun öz əlində olmasıdır. Öz milli maraqlarını hər şeydən üstün tutan dövlətlər üçün müstəqil qərargah funksiyasını yerinə yetirmək həm diplomatik, həm də kommersiya baxımından gəlirli strategiyadır. Başqalarının münaqişə zonasına çevrildiyi bir dövrdə, təhlükəsizlik və sabitlik zəmanəti verə bilmək ən yüksək gəlir gətirən milli sərmayədir.