İran parlamentinin sədri Məhəmmədbaqer Qalibafın son bəyanatları regionda gərginliyin yeni və daha təhlükəli mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Qalibaf bildirib ki, İrana qarşı yönələn təhdidlər cavabsız qalmayacaq və hər hansı hücum cəhdi "qətiyyətli və adekvat" reaksiya ilə qarşılaşacaq. Bu ritorika, xüsusilə Hörmüz boğazındakı gərginlik fonunda, həm daxili auditoriyaya hesablanmış, həm də regional balansları dəyişməyə yönəlmiş strateji bir gediş təsiri bağışlayır.
Xarici işlər naziri Abbas Əraqçi də bənzər mövqedən çıxış edərək, silahlı qüvvələrin ABŞ-ın atəşkəs rejimini pozmasına imkan yaradan obyektlərə zərbələr endirdiyini qeyd edib. Lakin bu bəyanatların arxasında duran reallıq daha mürəkkəbdir. Aprelin 11-12-də Pakistanda keçirilən danışıqların ilk raundunun nəticəsiz qalması Tehranı daha sərt ritorikaya əl atmağa sövq edir. Bu, beynəlxalq münasibətlərdə tez-tez rast gəlinən bir üsuldur: danışıqlar masasında diplomatik çıxılmaz vəziyyətlə üzləşən tərəf, hərbi hədələrlə öz mövqeyini süni şəkildə gücləndirməyə və qarşı tərəfə təzyiq etməyə çalışır.
Fevralın 28-də başlayan və Ali rəhbər Əli Xameneinin ölümü ilə nəticələnən hərbi əməliyyatlardan sonra aprelin 8-də əldə olunmuş kövrək atəşkəs rejimi hazırda ciddi sınaq qarşısındadır. ABŞ-ın İran limanlarını və Hörmüz boğazını blokadaya alması Tehranın iqtisadi imkanlarını kəskin şəkildə məhdudlaşdırıb. Buna cavab olaraq boğazın bağlanması ehtimalı isə qlobal enerji bazarlarında ciddi böhrana yol açıb.
İran rəsmilərinin səsləndirdiyi bu hədələr əslində diqqəti daxili problemlərdən yayındırmaq və xarici təzyiqlər qarşısında "sarsılmaz qətiyyət" imici yaratmaq məqsədi daşıyır. Bu, artıq sınanmış bir taktikadır: qarşı tərəfi günahlandırmaqla öz hərəkətlərinə legitimlik qazandırmaq və emosional gərginliyi artırmaqla real iqtisadi itkiləri kölgədə qoymaq. Bu cür yanaşma beynəlxalq ictimaiyyəti çaşdırmaq və məsuliyyəti başqasının üzərinə yıxmaq xidmət edir.
Azərbaycan üçün mövcud vəziyyət risklərin praqmatik şəkildə qiymətləndirilməsini tələb edir. Regional sabitlik və tranzit marşrutlarının təhlükəsizliyi emosional bəyanatlardan deyil, iqtisadi reallıqlardan asılıdır. Tehranın bu gedişləri masada üstünlük qazanmaq üçün istifadə etdiyi bir vasitədir və bu gərginliyin qlobal enerji bazarlarına vurduğu ziyan artıq rəsmi rəqəmlərdə də özünü aydın büruzə verir.