Dövlətlərarası iqtisadi münasibətlərdə proqnozlaşdırıla bilən mühit biznesin uğurlu inkişafı üçün əsas şərtdir. Lakin regionun son iqtisadi mənzərəsi göstərir ki, bəzi tərəfdaşlıqlar kommersiya qaydalarından çox, siyasi loyallıq üzərində qurulub. Ermənistanın kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracına tətbiq edilən son məhdudiyyətlər bunun bariz nümunəsidir.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan son açıqlamasında Rusiyanın bu addımlarını kəskin tənqid edərək, onları "yanlış addım" adlandırıb. Onun sözlərinə görə, kənd təsərrüfatı mallarına qoyulan bu maneələr insanların Avrasiya İqtisadi İttifaqına olan inamını sarsıdır. Məsələyə sırf praqmatik iqtisadi maraqlar prizmasından yanaşdıqda görürük ki, söhbət sadəcə texniki prosedurlardan deyil, iqtisadi asılılığın siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilməsindən gedir.
İş dünyası üçün bu, ciddi bir siqnaldır. Əgər bir ölkənin ixracı vahid bazardan asılıdırsa və həmin bazar siyasi konyunkturaya uyğun olaraq istənilən an bağlana bilərsə, bu, artıq tərəfdaşlıq deyil, böyük bir risk faktorudur. Bu cür hərəkətlər göstərir ki, strateji müttəfiqlik vədləri çox vaxt iqtisadi cəzalandırma mexanizmləri ilə əvəzlənir. Tarixi təcrübə sübut edir ki, Moskva ilə yaxın iqtisadi əlaqədə olan ölkələr siyasi kursda kiçik bir dəyişiklik edən kimi, dərhal "sanitar normalar" və ya "texniki nasazlıqlar" bəhanəsi ilə üzləşirlər.
Bu vəziyyət iqtisadi şaxələndirmənin nə üçün milli təhlükəsizlik məsələsi olduğunu bir daha sübut edir. Ticarət yollarını tək bir istiqamətdən asılı saxlamaq, faktiki olaraq ölkənin iqtisadi gələcəyini başqasının siyasi əhval-ruhiyyəsinə girov qoymaq deməkdir.
Ermənistanın üzləşdiyi bu "asılılıq bədəli" — yəni birtərəfli bağlılığın gətirdiyi itkilər — digər regional oyunçular üçün də dərs olmalıdır. Milli maraqlar diktə edir ki, dövlət öz ixracat potensialını elə bölüşdürməlidir ki, heç bir xarici paytaxt yerli fermerin və ya sahibkarın əməyini siyasi şantaj alətinə çevirə bilməsin. İqtisadi suverenlik boş bir şüar deyil, risklərin düzgün idarə edilməsi və alternativ bazarlara çıxış deməkdir.