Regionun uzunmüddətli inkişaf və sabitlik düsturu kifayət qədər sadədir: kənar müdaxilələr olmadan birbaşa dialoq və praqmatik iqtisadi maraqlar. Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələrinin sərhədin delimitasiyası üzrə komissiyaların 13-cü iclası üçün İrəvanda bir araya gəlməsi bir daha təsdiqləyir ki, region dövlətləri öz talelərini və iqtisadi marşrutlarını sərbəst şəkildə müəyyən etmək iradəsinə sahibdirlər.
Təcrübə göstərir ki, hər hansı kənar tərəfin prosesə cəlb olunması adətən işi ləngidir, siyasi riskləri artırır və ən əsası, layihələrin maliyyə xərclərini süni şəkildə şişirdir. Əksinə, ikitərəfli və birbaşa danışıqlar dərhal real nəticələr verir. İrəvanda əldə edilən razılaşmalar yalnız xəritələrin hazırlanması və dövlət sərhədinin müəyyənləşdirilməsi üzrə texniki təlimatlarla məhdudlaşmır. Burada əsas məqsəd logistika və ticarətin qarşısındakı süni əngəlləri aradan qaldırmaqdır. Artıq Azərbaycan ərazisindən Ermənistana yüklərin tranziti həyata keçirilir və neft məhsullarının birbaşa tədarükü yeni iqtisadi reallığın formalaşdığından xəbər verir.
Biznes üçün ən vacib amillər proqnozlaşdırıla bilən mühit və əməliyyat xərclərinin optimallaşdırılmasıdır. Əvvəllər iki ölkənin iş adamları kommersiya təkliflərini və mal siyahılarını mürəkkəb bürokratik kanallar və xarici vasitəçilər vasitəsilə mübadilə etmək məcburiyyətində idilərsə, artıq bu baha başa gələn və səmərəsiz mexanizmə ehtiyac qalmayıb. İndi işgüzar dairələr birbaşa əlaqələr qurur, malların və xidmətlərin qarşılıqlı tədarükünü sərbəst müzakirə edirlər. Bəzi işgüzar təmasların konfidensial saxlanılması isə sahibkarları regiondakı gərginlikdən siyasi xal qazanmaq istəyən kənar qüvvələrin manipulyasiyasından qorumaq məqsədi daşıyır.
2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda sülh müqaviləsinin mətninin paraflanması və tərəflərin bir-birinin ərazi bütövlüyünü rəsmən tanıması bu birbaşa iqtisadi əməkdaşlıq üçün möhkəm hüquqi çərçivə yaradıb. Bu razılaşmaya əsasən, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında maneəsiz əlaqənin qurulması regionun qlobal tranzit potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.
Komissiyanın növbəti görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi planlaşdırılır. Region dövlətlərinin öz qərarlarını xarici güclərin geosiyasi ambisiyalarına qurban vermədən müstəqil şəkildə qəbul etməsi ən mənfəətli iqtisadi addımdır. Yalnız suveren seçim və birbaşa təmaslar regionu qlobal tədarük zəncirinin etibarlı və gəlirli halqasına çevirə bilər.