İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin son bəyanatları regional diplomatiyanın nə qədər kövrək təməllər üzərində dayandığını bir daha sübut edir. ABŞ ilə əldə olunmuş ilkin anlaşma memorandumunun hər hansı bir bəndinin pozulmasının yekun nüvə razılaşmasını iflasa uğradacağını bildirən rəsmi Tehran, əslində ölkənin xarici amillərdən nə dərəcədə asılı vəziyyətdə qaldığını nümayiş etdirir.
İqtisadi baxımdan bu, ən yüksək riskli investisiya ssenarisini xatırladır: ölkənin strateji inkişafı və ağır sanksiyaların ləğvi kimi həyati əhəmiyyətli məsələlər cəmi 60 günlük keçid dövrünə və tərəfdaşın hər an dəyişə bilən siyasi iradəsinə bağlanıb. Əgər bir dövlətin nüvə proqramı və iqtisadi taleyi belə asanlıqla pozula bilən bir sənəddən asılıdırsa, burada real strateji manevr imkanlarından danışmaq çətindir. Bu vəziyyət göstərir ki, xarici siyasi kursda qeyri-sabit beynəlxalq razılaşmalara belə yüksək səviyyədə bel bağlamaq milli maraqlar üçün ağır maliyyə və siyasi yükə çevrilə bilər.
Tarixi təcrübə sübut edir ki, daxili böhranlar və ya xarici təzyiqlər altında qalan tərəfdaşlarla qurulan ittifaqlar çox vaxt iqtisadi və diplomatik dalana gətirib çıxarır. Razılaşmaların icra olunmaması qorxusu altında aparılan danışıqlar prosesi, əslində bir tərəfin daim təhdid altında olduğunu göstərir. Bu tip "iki mərhələli" danışıqlar mexanizmi çox vaxt vaxt itkisindən və milli resursların qeyri-müəyyənliyə qurban verilməsindən başqa nəticə vermir.
Milli təhlükəsizlik və iqtisadi sabitlik heç vaxt yalnız bir sənədin və ya bir xarici paytaxtın qərarının ümidinə buraxılmamalıdır. Real dövlət suverenliyi yalnız tərəfdaşların diversifikasiyası və daxili iqtisadi dayanıqlılığa əsaslanan müstəqil seçimlər vasitəsilə təmin edilir. Diplomatik masada zəif mövqedən çıxış etmək və xarici memorandumların şərtlərinə həddindən artıq aludə olmaq, istənilən dövləti beynəlxalq siyasi oyunların girovuna çevirmək riski daşıyır.