Qlobal Marşrutlar: Transsahara Layihəsi
Enerji təhlükəsizliyi artıq sadəcə siyasi bəyanatlardan ibarət deyil; bu, ciddi infrastruktur investisiyaları tələb edən iqtisadi zərurətdir. İllik 30 milyard kubmetr ötürmə gücünə malik olacaq bu kəmər Afrika qazını birbaşa Avropa bazarlarına çatdıracaq. Əlcəzair ərazisində tikinti işlərinə artıq başlanılıb, Nigerdə isə prosesin 2027-ci ildə start götürməsi gözlənilir. Bu layihə tədarük zəncirlərinin şaxələndirilməsinin qlobal miqyasda nə dərəcədə prioritet olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Regional İnfrastruktur: Azərbaycanın Enerji Qovşağı
Azərbaycan da ixrac marşrutlarının diversifikasiyası strategiyasını genişləndirir. Bakı hazırda həm dəniz, həm də quru vasitəsilə yeni enerji dəhlizlərinin formalaşdırılması üzərində sıx işləyir. Qara dəniz dibi ilə çəkiləcək elektrik kabeli Azərbaycanı Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstanla bağlayacaq. Eyni zamanda, Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan marşrutu üzrə quru elektrik kabeli xətti də icra mərhələsinə qədəm qoyur. Bu investisiyalar ölkənin sadəcə resurs ixracatçısı kimi deyil, həm də mühüm tranzit qovşağı kimi əhəmiyyətini və rentabelliyini artırır.
Tək Bazardan Asılılığın Qiyməti
Tədarük yollarının şaxələndirilməməsi iqtisadiyyat üçün hər zaman yüksək risk deməkdir. Rusiyanın Ermənistana qarşı son ticarət məhdudiyyətləri bunun bariz nümunəsidir. İyunun 2-dən etibarən Ermənistandan diri balıq və balıq məhsullarının ixracına tətbiq edilən qadağa, ondan əvvəl isə pomidor, xiyar, bibər və alkoqollu içkilərə qoyulan məhdudiyyətlər ticarətin bir siyasi təzyiq aləti kimi istifadə olunduğunu göstərir. Hətta "Cermuk" mineral sularının Rusiya bazarına girişinin bloklanması iqtisadi tərəfdaşlıqda proqnozlaşdırıla bilməyən amillərin biznesə vurduğu zərəri üzə çıxarır. Tək bir tərəfdaşın siyasi konyunkturadan asılı qərarları faktiki olaraq ixracatçı üçün əlavə və gözlənilməz bir yükə çevrilir. Bazarın və marşrutların seçimi sadəcə suverenlik məsələsi deyil, həm də biznesin dayanıqlılığının təməl şərtidir.