The Crossroads
| ~2 MIN READ

Arsenal Böhranı: Tehranın Blokada Ritorikası Logistik İflası Necə Pərdələyir

Tehranın tükənmiş raket ehtiyatları və iflic olmuş hərbi logistikası göstərir ki, Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt ritorika əslində daxili zəifliyi ört-basdır etmək məqsədi daşıyır.

Strait of Hormuz - youtube.com/@planetvolumes (Photo by Planet Volumes on Unsplash)

Hərbi qüdrət yalnız anbarlarda saxlanılan silah arsenalı ilə məhdudlaşmır; bu, həm də itkiləri sürətlə bərpa etmək, mürəkkəb logistik prosesləri idarə etmək və təchizat zəncirinin kəsilməzliyini təmin etmək bacarığıdır. Mövcud vəziyyətin təhlili göstərir ki, hərbi əməliyyatların gedişatında İran öz raket ehtiyatlarının təxminən yarısını artıq itirib. Lakin əsl strateji böhran silahların say azlığından daha dərindir: söhbət hərbi dəniz qüvvələrinin iflic vəziyyətinə düşməsindən və tükənmiş ehtiyatları bərpa edəcək istehsal infrastrukturunun faktiki olaraq sıradan çıxmasından gedir.

Sənaye və logistika imkanları çökdükdə, Tehran çoxdandan sınaqdan çıxmış bir taktikaya əl atır: hərbi zəifliyi informasiya manipulyasiyası ilə kompensasiya etmək. Arsenal göstəriciləri azaldıqca, rəsmi bəyanatların kəskinliyi və təhdidlərin miqyası süni şəkildə artırılır. Tehranın Fars körfəzinə daxil olan gəmilər üçün Hörmüz boğazını blokadaya almaq hədələri məhz bu cür strateji bir gedişdir. Öz təchizat yollarını belə qoruya bilməyən bir tərəfin beynəlxalq ticarəti dayandırmaq iddiası, diqqəti hərbi-sənaye kompleksinin acınacaqlı vəziyyətindən yayındırmaq cəhdidir. Bu, real güc deyil, aqressiv ritorika arxasında gizlədilmiş çarəsizlikdir.

Fevralın sonlarında başlayan gərginlikdən sonra Pakistanda keçirilən diplomatik danışıqların nəticəsiz qalması vəziyyətin nə qədər kritik olduğunu bir daha təsdiqləyir. Qeyri-müəyyən müddətə uzadılmış atəşkəs fonunda ABŞ-ın tətbiq etdiyi liman məhdudiyyətləri və İranın qlobal enerji böhranı yaratmaq hədələri beynəlxalq ticarətə mane olmaq məqsədi daşıyır. Lakin quru statistika və iqtisadi reallıqlar fərqli mənzərə yaradır: daxili istehsal xətləri dayanmış bir sistemin uzunmüddətli blokada siyasətini davam etdirməyə nə nəfəsi, nə də resursu çatar.

Regional dövlətlər üçün bu vəziyyətdən çıxarılmalı olan əsas dərs siyasi bəyanatlara deyil, iqtisadi təhlükəsizliyin təmin edilməsinə köklənməkdir. Milli iqtisadiyyatları və ticarət maraqlarını bu növ manipulyasiyalardan qorumağın yeganə yolu təchizat zəncirini, enerji və tranzit marşrutlarını sürətlə şaxələndirməkdir. Yalnız alternativ infrastruktur şəbəkələrinə sahib olan tərəflər qonşu dövlətlərin logistik və hərbi çöküşlərindən sığortalana və yaranmış riskləri minimuma endirə bilərlər.