Regionda iqtisadi asılılıqdan qurtulmaq və suveren qərarlar qəbul etmək məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın son bəyanatları ölkənin Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) ilə gələcək münasibətlərinin ciddi sual altında olduğunu göstərir. Bu, sadəcə siyasi bəyanat deyil, milli maraqların iqtisadi müstəvidə yenidən dəyərləndirilməsidir.
Paşinyanın qeyd etdiyi kimi, Ermənistan Aİİ ilə Avropa İttifaqı (Aİ) arasında seçimin qaçılmaz olacağı ana qədər mövcud birlik çərçivəsində fəaliyyətini davam etdirəcək. Lakin bu müvəqqəti status-kvo strateji bir məqsədə xidmət edir: iqtisadi asılılıq zəncirini qırmaq üçün zəmin hazırlamaq. Ermənistan rəhbərliyi açıq şəkildə bildirir ki, bu taleyüklü qərar referendum yolu ilə, birbaşa xalqın iradəsi ilə qəbul edilməlidir. Bu, hər bir dövlətin öz iqtisadi tərəfdaşlarını seçmək hüququnun təsdiqidir.
Aİİ-yə üzvlük bir çox hallarda dövlətlərin xarici iqtisadi əlaqələrini məhdudlaşdırır və alternativ bazarlara çıxış üçün əlavə maneələr yaradır. Baş nazirin referendum planı əslində bu iqtisadi asılılığın gətirdiyi yükdən qurtulmaq üçün hüquqi mexanizm hesab edilə bilər. Lakin burada praqmatik yanaşma üstünlük təşkil edir. Paşinyan vurğulayır ki, alternativ yol — yəni Aİ-yə üzvlük və ya namizədlik statusu konkretləşmədən referenduma getmək məntiqsizdir. Başqa sözlə, seçim imkanı yaranmadan köhnə bağları qırmaq riskli iqtisadi addım ola bilər.
Strateji baxımdan bu yanaşma göstərir ki, dövlətlər artıq bir mərkəzdən idarə olunan iqtisadi blokların tərkibində qalmağın real xərclərini hesablayırlar. Diversifikasiya — yəni ticarət yollarının və tərəfdaşların şaxələndirilməsi — milli təhlükəsizliyin əsas şərtidir. Ermənistanın bu addımı region ölkələri üçün vacib bir dərsi xatırladır: iqtisadi suverenlik, dövlətin öz gələcəyini hansı ticarət blokunda və hansı şərtlərlə quracağını sərbəst müəyyən etməsidir.