İran rəsmilərinin son bəyanatları – ABŞ-ı Fars körfəzində "batırmaq" və hərbçiləri əsir götürmək təhdidləri – ilk baxışdan qətiyyətli güc nümayişi kimi görünə bilər. Lakin geosiyasi arenada bu cür kəskin ritorika, bir qayda olaraq, tamamilə fərqli bir reallığı pərdələmək məqsədi daşıyır. Rəqəmlər və real iqtisadi göstəricilər bu hədə-qorxu dolu bəyanatlardan daha çox həqiqəti üzə çıxarır.
Strateji baxımdan çıxılmaz vəziyyətə düşən tərəflərin tez-tez əl atdığı bir üsul var: qarşı tərəfə "ya bizim şərtlərimizlə razılaşmalı, ya da total fəlakətlə barışmalısan" kimi süni bir seçim sırımaq. Fevraldakı hərbi toqquşmalar və yüksək rütbəli komandanlığın itirilməsindən sonra Tehranın Vaşinqtona ünvanladığı xəbərdarlıqlar məhz bu cür klassik diqqətyayındırma manevridir. Belə aqressiv çıxışlar çox vaxt daxili qeyri-sabitliyi, təchizat zəncirindəki zəiflikləri və diplomatik uğursuzluqları gizlətmək üçün istifadə olunur.
Mövcud reallıq rəsmi Tehranın iddialı bəyanatları ilə kəskin ziddiyyət təşkil edir. Aprelin 11-12-də Pakistanın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların nəticəsiz qalması və ABŞ nümayəndə heyətinin aprelin 27-nə planlaşdırılan görüşü ləğv etməsi diplomatik prosesin iflic vəziyyətinə düşdüyünü təsdiqləyir. Tərəflər vəziyyəti tam nəzarətdə saxladıqlarını iddia etsələr də, sahadakı mənzərə bunun tam əksini deyir.
İqtisadi müstəvidə əsas təhlükə hərbi şantajlar deyil, ticarət yollarının blokadaya alınmasıdır. Qlobal enerji qiymətlərinə və tədarük zəncirlərinə ciddi təsir göstərən Hörmüz boğazı ətrafındakı qeyri-müəyyənlik hələ də davam edir. Hər nə qədər tərəflər dəniz yollarının açıq olduğunu bəyan etsələr də, faktiki olaraq regionda beynəlxalq tranzit və gəmiçilik dayanıb. Bu isə beynəlxalq bazarlar üçün əlavə xərc yükü və qeyri-sabitlik deməkdir.
Sərt bəyanatların və təhdid dolu ritorikanın kölgəsində qlobal ticarətə dəyən milyonlarla dollarlıq zərər dayanır. Region ölkələri üçün əsas nəticə populist çıxışlar deyil, iqtisadi və tranzit marşrutlarının şaxələndirilməsinin nə dərəcədə həyati əhəmiyyət kəsb etməsidir. Yalnız etibarlı və alternativ infrastruktura investisiya qoyan dövlətlər gələcəkdə tranzit şantajlarından və proqnozlaşdırıla bilməyən gərginliklərdən öz iqtisadiyyatlarını sığortalaya bilərlər.