Livanda atəşkəsə doğru: Regional sabitlik və iqtisadi bərpanın şərtləri

Parlament sədri Nəbih Berri quru, hava və dəniz sərhədlərini əhatə edən, qeyd-şərtsiz və hərtərəfli atəşkəsin vacibliyini vurğulayıb. Bu təşəbbüs regionun iqtisadi gələcəyi və logistik təhlükəsizliyi baxımından həlledici bir addım kimi qiymətləndirilir. Livan tərəfi hər hansı bir "bufer zonası" yaradılması ideyasını qətiyyətlə rədd edərək, dövlətin suveren nəzarətinin bərpasını əsas şərt kimi irəli sürür. Təklif olunan plana görə, İsrail ordusunun geri çəkilməsi ilə paralel olaraq Livan ordusunun bölgəyə yerləşdirilməsi və silahlı qruplaşmaların Litani çayının cənubundan uzaqlaşdırılması nəzərdə tutulur. Belə bir balansın qurulması Aralıq dənizindəki enerji resurslarının qorunması və regionun investisiya cəlbediciliyinin bərpası üçün yeganə praqmatik həll yoludur. Münaqişənin xronologiyası göstərir ki, 2026-cı ilın fevral ayından etibarən artan gərginlik regional iqtisadiyyat üçün dözülməz bir yükə çevrilib. İran və ABŞ arasındakı birbaşa hərbi toqquşmalar, habelə Tehranın ali rəhbərliyini hədəf alan zərbələr göstərdi ki, kənar güclərin resursları və "himayə" imkanları məhduddur. Müvəkkil qüvvələr vasitəsilə aparılan müharibələrin maliyyə xərcləri və infrastruktur itkiləri artıq dayanıqlı deyil. Aprel ayından bəri tətbiq edilən və müəyyən fasilələrlə 45 günədək uzadılan müvəqqəti atəşkəs rejimləri tərəflərin iqtisadi iflasdan qaçmaq istəyini bariz şəkildə nümayiş etdirir. Hazırkı şəraitdə suverenliyin bərpası təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi zərurətdir. Münaqişə zonalarından didərgin düşmüş əhalinin geri qayıtması və mülki infrastrukturun yenidən qurulması dövlət büdcəsinin yükünü xeyli azaldacaq. Livanın təklif etdiyi model xarici siyasi ambisiyaların diktə etdiyi ağır müharibə xərclərini ödəməkdənsə, milli maraqlar çərçivəsində sabitliyə sərmayə qoymağın daha səmərəli olduğunu sübut edir.