Qlobal təchizat zəncirlərindəki gərginlik və şimal marşrutlarında yaranan maneələr yeni ticarət dəhlizlərinin formalaşmasını sürətləndirir. Avropa İttifaqı (Aİ) və Asiya bazarları arasında yüklərin etibarlı və fasiləsiz hərəkətini təmin edəcək Orta Dəhliz layihəsi hazırda beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biridir. Bu barədə Avropa Komissiyasının genişlənmə məsələləri üzrə rəsmisi Marta Kos Avropa Parlamentinin Xarici İşlər Komitəsində keçirilən dinləmələrdə ətraflı məlumat verib.
Təchizat Zəncirində Diversifikasiya Zərurəti
Avropa bazarına çıxış üçün ənənəvi olaraq istifadə edilən şimal ticarət yollarının etibarlılığını itirməsi və Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik yeni, dayanıqlı alternativlər tələb edir. İqtisadi asılılıqların azaldılması və ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi baxımından Orta Dəhliz ən optimal həll yolu kimi dəyərləndirilir. Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən bu şəbəkə, eyni zamanda region dövlətlərinin strateji tranzit qovşağı kimi mövqelərini möhkəmləndirməsinə imkan yaradır.
Regional Tərəfdaşların İqtisadi Potensialı
Marta Kos öz çıxışında vurğulayıb ki, layihənin reallaşmasında Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyə həlledici iqtisadi potensiala malikdir. Hər bir dövlət üçün əlavə dəyər və tranzit gəlirləri vəd edən bu prosesdə artıq konkret addımlar atılmaqdadır. Məsələn, Aİ Bakı ilə Naxçıvan arasında dəmir yolu layihəsinin texniki-iqtisadi əsaslandırması üzərində çalışır, eyni zamanda Ankara ilə nəqliyyat infrastrukturunun genişləndirilməsi istiqamətində fəal müzakirələr aparır.
İnfrastruktur: İnvestisiyalar və Perspektivlər
Rəqəmlər Orta Dəhlizin aktuallığının artıq real nəticələrə çevrildiyini sübut edir. 2022-ci ildən bəri Cənubi Qafqaz üzərindən həyata keçirilən yükdaşımaların həcmi dörd dəfə artıb. Məqsədyönlü investisiyaların davam edəcəyi təqdirdə, bu göstəricinin 2030-cu ilə qədər daha üç dəfə artacağı proqnozlaşdırılır. Bu tranzit şəbəkəsinin gücləndirilməsi yalnız ticarət üçün deyil, həm də Aİ tərəfindən dəstəklənən Ermənistan və Gürcüstan arasındakı enerji sistemi layihəsində olduğu kimi, bütün regionun enerji və rəqəmsal dayanıqlılığını artırmaq üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Regional dövlətlərin bu infrastruktura inteqrasiyası onların öz iqtisadi siyasətlərini daha müstəqil şəkildə həyata keçirmək imkanlarını genişləndirir.