İyunun 8-i səhər saatlarında regional təhlükəsizlik mühitində yeni gərginlik dalğası müşahidə olunub. İsrail Müdafiə Ordusu İranın mərkəzi və qərb bölgələrində yerləşən hərbi obyektlərə hava zərbələri endirdiyini rəsmən təsdiqləyib. Tehran, Kərəc, Təbriz və İsfahan kimi mühüm şəhərlərdə partlayış səsləri qeydə alınıb. Bu addım regional aktorların kənar təzyiqlərə rəğmən öz strateji maraqlarını necə ön plana çəkdiyini bir daha nümayiş etdirir.
Diqqətçəkən məqam odur ki, bu zərbələr Vaşinqtonun yüksək səviyyəli çağırışlarına baxmayaraq reallaşıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp baş nazir Binyamin Netanyahuya gərginliyi artırmaqdan çəkinməyi tövsiyə etmiş, hətta Tehranla genişmiqyaslı sazişin imzalanmasına “çox yaxın” olduqlarını bildirmişdi. Trampın proqnozlarına görə, diplomatik razılaşma gələn həftənin ilk günlərində baş tuta bilərdi. Lakin yerli təhlükəsizlik maraqları diplomatik vədlərdən daha ağır gəlib.
İsrailin bu qərarı göstərir ki, regional güclər təhlükəsizlik məsələlərində kənar oyunçuların siyasi təqviminə yox, konkret hərbi risklərə əsaslanaraq hərəkət edirlər. İranın aprelin 8-də qüvvəyə minmiş atəşkəsdən sonra İsrailə raket hücumları həyata keçirməsi Tel-Əviv üçün diplomatik danışıqlardan daha real təhlükə kimi qiymətləndirilib. Tehran bu hücumları Beyrutdakı əməliyyatlara cavab kimi əsaslandırsa da, mövcud vəziyyət göstərir ki, pərdəarxası diplomatik sövdələşmələr real hərbi çəkindirmə faktorlarını əvəz edə bilmir.
İqtisadi və logistik baxımdan regionda sabitliyin qorunması mühüm olsa da, bu hadisə dövlətlərin öz suveren seçimlərini etmək iradəsini ortaya qoyur. Böyük dövlətlərin “razılaşma yaxındır” ritorikası hərbi reallıqlarla toqquşduqda, regional subyektlər öz təhlükəsizlik balanslarını müstəqil şəkildə qurmağa üstünlük verirlər. Bu, sadəcə hərbi qarşıdurma deyil, həm də regionun gələcək taleyində kimin söz sahibi olduğuna dair verilmiş qəti mesajdır.