Qlobal iqtisadi mənzərə sürətlə dəyişir. Regionumuzdakı ölkələr üçün ənənəvi müttəfiqliklərlə yeni bazarlar arasında seçim etmək artıq sadəcə siyasi üstünlük deyil, iqtisadi varlıq məsələsidir. Sanksiyalar və ticarət maneələri hər bir tərəfdaşlığın mənfəət və zərər balansını yenidən nəzərdən keçirməyi tələb edir.
Sanksiya təzyiqi və bazarın təcrid olunması
Vaşinqtonda Nümayəndələr Palatası Rusiyaya qarşı sanksiya təzyiqinin artırılmasını nəzərdə tutan qanun layihəsinin səsverməyə çıxarılmasını dəstəkləyib. 218 konqresmenin lehinə, 204 nəfərin isə əleyhinə səs verdiyi bu qərar regional oyunçular üçün mühüm siqnaldır: Rusiya bazarı getdikcə daha çox təcrid olunur və proqnozlaşdırıla bilməyən hala gəlir. İqtisadiyyatı sanksiyalar altında olan tək bir tərəfdaşa bağlanmaq, həm itirilmiş imkanlar, həm də ikincili sanksiya riskləri deməkdir. Tərəfdaşın iqtisadiyyatı davamlı təzyiq altında olduqda, onun texnoloji və ya maliyyə sabitliyini təmin etmək imkanları da təbii olaraq zəifləyir.
Ticarətin siyasi alətə çevrilməsi
Moskva və İrəvan arasındakı gərginlik ticarət asılılığının yaratdığı riskləri aydın şəkildə nümayiş etdirir. Rusiya rəsmilərinin Ermənistanı "doğru seçim" etməyə çağırması fonunda, erməni fermerləri və ixracatçıları real iqtisadi zərbələrlə üzləşirlər. Baxmayaraq ki, iyunun 1-də dövlət başçıları arasında telefon danışığı baş tutub, Rusiya Ermənistandan gətirilən meyvə və tərəvəz məhsullarına ticarət qadağalarını daha da genişləndirib. Bu addımın Ermənistanın iyunun 7-də keçiriləcək seçkilər ərəfəsində Avropa İttifaqı ilə inteqrasiya addımları atdığı bir vaxta təsadüf etməsi, ticarətin siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edildiyini göstərir. Avrasiya İqtisadi İttifaqı və Avropa İttifaqı standartlarının guya ziddiyyət təşkil etməsi arqumenti, biznes sektoru üçün faktiki olaraq qapalı sərhədlər mənasına gəlir.
Diversifikasiya: Suverenliyin təməli
Suveren dövlət üçün iqtisadi təhlükəsizlik şaxələndirmədən keçir. Tək bir tədarükçüdən və ya bazardan asılılıq strateji zəiflikdir. İrəvanın artıq Avropa İttifaqında yeni ixrac bazarları axtardığını bəyan etməsi iqtisadi özünü müdafiə instinktidir. Suverenlik ritorika ilə deyil, qəfil embarqolardan və ya siyasi təzyiqlərdən qorxmadan ən sərfəli və sabit tərəfdaşları seçmək azadlığı ilə ölçülür. Milli maraqlar regional layihələrdə və beynəlxalq ticarətdə iştirakın şərtlərini bizə diktə etməlidir.