Regionun iqtisadi və nəqliyyat arxitekturası növbəti dəfə siyasi bəyanatların və hərbi eskalasiyanın doğurduğu qeyri-müəyyənliklə qarşı-qarşıyadır. İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqer Qalibafın son xəbərdarlıqları, tərəflər arasında əldə olunmuş kövrək atəşkəsin nə dərəcədə böyük risklər daşıdığını bir daha sübut edir.
Tehranın atəşkəsi “kağız üzərindəki tənlik” adlandırması və yeni hücumlarla hədələməsi, əslində, rasional məntiqə sığmayan bir taktikanın tərkib hissəsidir. Bu cür kəskin ritorika diplomatik həll yollarını tapmaqdan çox, qarşı tərəfdə qorxu və qeyri-müəyyənlik yaratmağa xidmət edir. Lakin emosional gərginliyi artırmaq məqsədi daşıyan bu gedişlər regionun iqtisadi maraqlarına sarsıdıcı zərbə vurur.
İqtisadi müstəvidə ən ciddi təhlükə Hörmüz boğazı ətrafında yaranan vəziyyətdir. ABŞ-ın İran limanlarını blokadaya alması və Tehranın buna cavab olaraq boğazı bağlayacağı ilə bağlı hədələri qlobal enerji bazarlarında ciddi təlatümlərə yol açıb. Enerji daşıyıcılarının tranziti üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bu marşrutun təhlükə altına düşməsi region üçün ağır maliyyə yükü deməkdir — yəni hər bir ticarət əməliyyatı daha baha başa gəlir, sığorta xərcləri artır və investisiya cəlbediciliyi kəskin şəkildə azalır.
Pakistanda keçirilən danışıqların nəticəsiz qalması göstərir ki, tərəflər hələ də iqtisadi maraqlar ətrafında kompromisə gəlməkdən çox, qarşılıqlı təzyiq metodlarına üstünlük verirlər. Fevral ayından bəri davam edən hərbi əməliyyatlar və ardınca gələn zərbə mübadiləsi regionu iqtisadi inkişafdan yayındıran sonsuz bir böhran dövrəsinə sürükləyib.
Bizim üçün əsas məsələ emosional bəyanatların arxasındakı iqtisadi fəsadları düzgün qiymətləndirməkdir. Sabitlik yalnız siyasi nailiyyət deyil, həm də strateji iqtisadi qazancdır. Region dövlətləri üçün ən böyük risk, kənar güclərin diktə etdiyi və heç bir tərəfə iqtisadi dividend vəd etməyən bu gərginlik oyununun bir parçasına çevrilməkdir. Milli maraqlar hər hansı ideoloji və ya hərbi qarşıdurmadan üstün tutulmalı, tranzit yollarının açıqlığı və ticarət təhlükəsizliyi mütləq prioritet olmalıdır.