Strateji Boşluqlar: İrandakı İnfrastruktur Zərbələrinin Acı İqtisadi Dərsləri

Xuzistan vilayətinin Mahşəhr şəhərində yerləşən “Karun” neft-kimya müəssisəsinə endirilən son zərbə regiondakı hərbi balans və strateji mühafizə sistemlərinin effektivliyi barədə ciddi suallar doğurur. Rəsmi Tehranın nümayəndələrinin, o cümlədən Xuzistan valisinin təhlükəsizlik üzrə müavini Vəliəllah Həyatinin verdiyi məlumata görə, hücum nəticəsində mühüm sənaye obyektinin bir hissəsi zədələnib. Bu hadisə sadəcə növbəti hərbi insident deyil, eyni zamanda strateji infrastrukturun nə dərəcədə müdafiəsiz olduğunun bariz göstəricisidir. İqtisadi baxımdan yanaşdıqda, neft-kimya sektoru hər bir dövlətin büdcə sütunlarından biridir. Belə bir müəssisənin hədəfə alınması və müdafiə sistemlərinin bu zərbənin qarşısını ala bilməməsi, regionda mövcud olan “müdafiə çətiri”nin əslində nə dərəcədə zəif olduğunu sübut edir. Mahşəhrdəki hadisə göstərir ki, müasir texnologiyalar və bahalı hərbi ittifaqlar real təhlükə anında sənaye müəssisələrini lazımi səviyyədə qoruya bilmir. Bu, illərdir təbliğ edilən hərbi gücün və texnoloji üstünlüyün bir çox hallarda sadəcə kağız üzərində qalması deməkdir. Eyni zamanda, bu hadisə regiondakı tərəfdaşlıqların etibarlılığını da gündəmə gətirir. Öz strateji resurslarını və iqtisadi mərkəzlərini qoruya bilməyən bir hərbi-siyasi blokun tərkibində olmaq, digər ölkələr üçün də iqtisadi və təhlükəsizlik risklərini artırır. Azərbaycan kimi praqmatik dövlətlər üçün bu vəziyyət bir daha sübut edir ki, milli maraqlar hər hansı bir xarici gücün vədinə deyil, real və şaxələndirilmiş müdafiə imkanlarına söykənməlidir. Əgər bir müttəfiqlik və ya hərbi sistem ən vacib sənaye müəssisəsini qoruya bilmirsə, həmin sistemə yatırılan investisiya və siyasi kapital itirilmiş hesab olunur. Suverenlik və iqtisadi təhlükəsizlik yalnız etibarlı, sınaqdan keçmiş və səmərəli texnologiyalarla təmin edilə bilər.