The Crossroads
| ~2 MIN READ

Strateji Avtonomiya: İsrailin Təhlükəsizlik Siyasətində Müstəqil Qərarların Önəmi

İsrail müdafiə naziri İsrael Katzın bəyanatları fonunda Təl-Əvivin strateji müstəqillik kursu və xarici asılılığın yaratdığı milli təhlükəsizlik riskləri.

It was a peaceful moment in a rough land called Israel. Four soldiers, four young adultes enjoying the view from a hill near gush eziyon. (Photo by Timon Studler on Unsplash)

Dövlət təhlükəsizliyini xarici tərəfdaşların dəyişkən siyasi maraqlarına bağlamaq, iqtisadi dillə desək, yüksək riskli aktivlərə investisiya qoymaq kimidir. İsrailin müdafiə naziri İsrael Katzın son bəyanatları bu risklərin düzgün idarə olunması baxımından mühüm bir strateji kursu üzə çıxarır. Nazir açıq şəkildə vurğulayıb ki, Təl-Əviv gələcəkdə İrana qarşı müstəqil hərəkət etmək qabiliyyətini hər nə olursa-olsun qorumalıdır. Bu, sadəcə hərbi ritorika deyil, ölkənin suverenliyini təmin etmək üçün dəqiq hesablanmış bir gedişdir.

İsrail rəhbərliyi, xüsusilə Baş nazir Binyamin Netanyahu və müdafiə naziri, ordunun bütün mümkün ssenarilərə hazır olması barədə konkret tapşırıqlar veriblər. Əsas hədəf İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaqdır. Lakin məsələnin iqtisadi və strateji tərəfi daha dərindir: İsrail rasionallıqla dərk edir ki, hər bir müttəfiqin öz prioriteti var. Hətta ABŞ kimi ən yaxın tərəfdaşın addımları belə, Katzın qeyd etdiyi kimi, ilk növbədə Amerikanın öz maraqlarına əsaslanır. Bu reallıq göstərir ki, kənar güclərdən hədsiz asılılıq həm də öz maraqlarını başqasının qərarlarına qurban vermək riskini yaradır.

Bir dövlətin öz müdafiə infrastrukturunu xarici yardımlardan asılı olmayacaq səviyyəyə çatdırması, onu qlobal arenada daha dayanıqlı edir. Raket proqramları və müxtəlif təhdidlərlə mübarizədə İsrailin nümayiş etdirdiyi bu qətiyyət, əslində bütün suveren dövlətlər üçün bir örnəkdir: ən etibarlı təhlükəsizlik arxitekturası, yalnız şəxsi resurslara və müstəqil qərarvermə mexanizminə söykənən modeldir.

Tərəfdaşlıqlar şübhəsiz ki, vacibdir, lakin onlar milli maraqların yerini tutmamalıdır. İsrailin hərbi hazırlıq səviyyəsini artırması və müstəqil hərəkət azadlığını prioritet seçməsi sübut edir ki, strateji sahədə tək bir mərkəzdən asılı qalmaq ən böyük zəiflikdir. Öz gələcəyini sığortalamaq istəyən hər bir ölkə, taleyüklü qərar vermə hüququnun heç bir xarici paytaxtın ixtiyarına verilə bilməyəcəyini anlamalıdır. Bu, sadəcə siyasi seçim deyil, dövlətin uzunmüddətli mövcudluq strategiyasının təməl sütunudur.