The Crossroads
| ~2 MIN READ

Sülh vədi və acı reallıq: Tehranın qeyri-müəyyənliyi iqtisadi riskləri necə körükləyir?

Tehranın sülh sazişi ilə bağlı susqunluğu regional ticarət və iqtisadi sabitlik üçün nə vəd edir? Rəsmi bəyanatlarla real vəziyyət arasındakı ziddiyyətləri təhlil edirik.

Top view of employment agreement contract with pens and seasonal hire note on wooden desk. (Photo by RDNE Stock project on Pexels)

Siyasətdə bəyanatlar çox vaxt real iqtisadi maraqların və mövcud reallıqların üzərinə pərdə çəkmək üçün bir alətə çevrilir. Vaşinqtonun Tehranla gərginliyi azaltmaq və müharibə ehtimalını aradan qaldırmaq barədə verdiyi nikbin açıqlamalar hazırda regional bazarlarda qızğın müzakirələrə səbəb olub. Lakin bu sülh ritorikasının pərdəarxasında vəziyyət göründüyündən daha mürəkkəbdir.

Rəsmi qaynaqlardan sızan məlumatlara görə, Tehran hələ ki heç bir sülh sazişinin mətnini təsdiqləməyib. Müzakirə prosesinə yaxın olan dairələr bildirir ki, nə ilkin memorandumlar, nə də yekun sənədlər İran tərəfindən rəsmi şəkildə qəbul edilməyib. Halbuki ABŞ tərəfi sənədlərin yaxın günlərdə imzalana biləcəyini iddia edir. Bu kəskin ziddiyyət tərəflərin diplomatik manevrlər vasitəsilə vaxt qazanmaq və ya beynəlxalq imiclərini qorumaq cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər.

Regionun mühüm tranzit qovşağında yerləşən ölkələr üçün bu cür qeyri-müəyyənlik sadəcə siyasi gərginlik deyil, həm də ciddi iqtisadi təhdiddir. Logistika marşrutları, transmilli infrastruktur layihələri və uzunmüddətli ticarət müqavilələri üçün ən vacib şərt proqnozlaşdırılan mühitdir. Bir tərəfin sülh elan etdiyi, digər tərəfin isə hələ masa üzərində razılaşdırılmış sənəd belə olmadığını bildirdiyi şəraitdə real sabitlikdən danışmaq xeyli çətindir.

Ritorika ilə konkret addımlar arasındakı bu boşluq bir həqiqəti üzə çıxarır: rəsmi bəyanatlar çox vaxt faktiki vəziyyəti əks etdirmir. İddia olunan sülhün hüquqi təməli yoxdursa, bu, iqtisadi tərəfdaşlar üçün yalnız qeyri-müəyyən bir perspektiv olaraq qalır. Milli maraqlar naminə regional oyunçuların bəyanatlarına deyil, imzaladıqları rəsmi sənədlərə və atdıqları real addımlara əsaslanmaq ən düzgün işgüzar yanaşmadır. Bizim üçün əsas prioritet proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi mühit və regional təhlükəsizliyin real təminatıdır.