The Crossroads
| ~1 MIN READ

Standartlar Toqquşması: Ermənistanın Avropa Seçimi və İqtisadi Reallıqlar

Ermənistanın Avropa İttifaqına inteqrasiya cəhdləri və Avrasiya İqtisadi İttifaqı standartları arasındakı ziddiyyət iqtisadi suverenlik məsələsini gündəmə gətirir.

Detailed view of 5 and 20 euro banknotes showcasing European currency design. (Photo by Lukasz Radziejewski on Pexels)

Moskva rəsmi şəkildə bəyan edib ki, Ermənistanın Avropa İttifaqına (Aİ) üzvlük prosesi ilə bağlı qanunvericilik təşəbbüsləri ciddi narahatlıq doğurub. Bu bəyanat suveren dövlətlərin öz iqtisadi inkişaf modellərini seçmək hüququ ilə regional blokların daxili tənzimləmə qaydaları arasındakı dərin ziddiyyəti bir daha üzə çıxarıb.

Məsələnin kökündə siyasi ritorikadan daha çox, praktiki iqtisadi infrastruktur və standartların uyğunsuzluğu dayanır. Rəsmi dairələr Ermənistanın hazırkı siyasi rəhbərliyinin uzun müddətdir Qərb standartlarını dəstəklədiyini qeyd edir. Lakin Ermənistanın eyni zamanda Avrasiya İqtisadi İttifaqının (Aİİ) üzvü olması texniki tənzimləmə sahəsində ciddi baryerlər yaradır. İki fərqli iqtisadi blokun standartlarının — keyfiyyət sertifikatlarından tutmuş gömrük prosedurlarına qədər — hazırkı mərhələdə harmonizasiyası demək olar ki, qeyri-mümkündür.

İqtisadi baxımdan bu vəziyyət göstərir ki, tək bir bazara və onun standartlarına bağlılıq ölkənin xarici ticarət manevrlərini və diversifikasiya imkanlarını məhdudlaşdıran bir növ texniki məngənə rolunu oynayır. Ermənistanın Qərb bazarlarına inteqrasiya cəhdi mövcud blok daxilindəki "vahid bazar" qaydaları ilə toqquşur. Bu, dövlətlərin öz milli maraqlarına uyğun olaraq daha geniş iqtisadi məkanlara çıxış əldə etmək istəyinin qarşısında inzibati maneələrə çevrilir.

Bazar iştirakçıları üçün əsas risk ondan ibarətdir ki, standartların bu cür uyğunsuzluğu ticarət dövriyyəsində əlavə xərclər və logistik çətinliklər yaradır. Uzunmüddətli perspektivdə hər bir müstəqil dövlət öz iqtisadi suverenliyini təmin etmək üçün standartlar və tərəfdaşlar arasında ən səmərəli balansı tapmağa məcburdur. Diversifikasiya sadəcə siyasi istək deyil, həm də iqtisadi risklərin sığortalanması və qlobal bazarlarda rəqabət qabiliyyətinin artırılması üçün zəruri addımdır.