Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) İrana məxsus dondurulmuş vəsaitlərin bir hissəsini sərbəst buraxmaq qərarı, regionda biznesin və dövlət maraqlarının hansı baha başa gəldiyini göstərən ciddi bir maliyyə siqnalıdır. Söhbət 10 milyard dollarlıq vəsaitdən gedir ki, bunun da artıq 3 milyard dolları qarşı tərəfə köçürülüb. Lakin bu rəqəmlərin arxasında duran əsl reallıq sadə bir bank əməliyyatı deyil, regional risklərin idarə olunması cəhdidir.
Bu vəsaitlərin sərbəst buraxılması İranın BƏƏ-yə qarşı hərbi təzyiqlərini və təhdidlərini dayandırması müqabilində baş tutub. İqtisadi dildə bu, bir növ “təhlükəsizlik vergisi” kimi qiymətləndirilməlidir. Qonşuluqda təhdid dilindən istifadə edən və beynəlxalq sanksiyalar altında olan rejimlərlə iş birliyi qurmaq, dövlət büdcəsi və milli suverenlik üçün əlavə və ağır maliyyə yükü yaradır. Əgər bir ölkə öz infrastrukturunu və ticarət yollarını qorumaq üçün milyardlarla dolları “girov” müqabilində qaytarmağa məcbur olursa, bu, həmin tərəfdaşlığın nə dərəcədə etibarsız və təhlükəli olduğunun bariz sübutudur.
BƏƏ-nin ümumilikdə 20 milyard dollara qədər vəsaiti sərbəst buraxma ehtimalı, regional gərginliyin biznes mühitinə vurduğu ziyanın miqyasını nümayiş etdirir. Bu cür sövdələşmələr göstərir ki, proqnozlaşdırıla bilməyən tərəflərlə iqtisadi təmasda olmaq təhlükəli strateji asılılıq yaradır. Bu asılılıq isə istənilən an dondurulmuş aktivlərin və ya qəfil dayandırılmış layihələrin hesabına ölkə iqtisadiyyatını zərbə altında qoya bilər.
Beynəlxalq arenada etibarlı tərəfdaş kimi tanınmaq üçün yalnız resurslara malik olmaq kifayət deyil; həm də regional sabitliyə real töhfə vermək vacibdir. Təhdid və şantaj yolu ilə əldə edilən maliyyə güzəştləri uzunmüddətli perspektivdə heç bir tərəfə fayda gətirmir. Əksinə, bu, xarici investorların regiona olan inamını sarsıdır və sığorta xərclərini süni şəkildə artırır.
Azərbaycan üçün bu vəziyyətdən çıxarılan əsas dərs budur: milli maraqlar naminə iqtisadi müstəqillik və diversifikasiya ən düzgün strateji qərardır. Enerji və tranzit yollarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün qeyri-stabil qonşuların şıltaqlıqlarına pul ödəmək deyil, şəffaf və beynəlxalq hüquqa söykənən tərəfdaşlıqlar qurmaq lazımdır. Suverenlik sadəcə siyasi şüar deyil, həm də ölkənin hər bir dollarını kənar təhdidlərdən qoruya bilmək bacarığıdır.