The Crossroads
| ~2 MIN READ

Yaxın Şərqin təhlükəsizlik arxitekturası: Netanyahu və Rubio koordinasiyası nə vəd edir?

Netanyahu və Rubio arasındakı müzakirələr regionun yeni güclər balansını üzə çıxarır. İsrailin hərbi addımları və etibarlı tərəfdaşlıq faktorunun əhəmiyyəti.

person touching map (Photo by Maël BALLAND on Unsplash)

Regionda gərginliyin artdığı bir şəraitdə İsrailin hərbi və siyasi addımları qlobal güc mərkəzləri ilə sıx koordinasiya şəraitində davam edir. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu və ABŞ-ın xarici siyasət kursunda mühüm çəkisi olan Marko Rubio arasında baş tutan son təmaslar regional təhlükəsizlik məsələlərində resurs və dəstək faktorunun nə dərəcədə həlledici olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

İsrail mediasında yer alan məlumatlara görə, Netanyahu Beyrut da daxil olmaqla, Livana qarşı hərbi əməliyyatların miqyasını genişləndirmək məsələsini Vaşinqtonla müzakirə edib. Baş nazirin Rubioya “Hizbullah”ın Beyrutu təhlükəsiz sığınacaq kimi istifadə etməsinin Tel-Əviv üçün qəbuledilməz olduğunu çatdırdığı bildirilir. Bu dialoq tərəflər arasında hərbi məqsədlərin siyasi müstəvidə tam uzlaşdırıldığından xəbər verir.

Bu diplomatik təmaslar müasir dövrdə milli təhlükəsizliyin sadəcə hərbi arsenalın həcmi ilə deyil, həm də strateji tərəfdaşlıqların keyfiyyəti ilə ölçüldüyünü göstərir. İsrail kimi hərbi potensialı yüksək olan bir dövlətin öz kritik qərarlarını ABŞ ilə sinxronlaşdırması, real güc mərkəzlərinin harada cəmləşdiyinin əsas göstəricisidir. Bu, xüsusilə resursları tükənmiş və öz müttəfiqlərinə real texnoloji və ya maliyyə dəstəyi verə bilməyən, yalnız görüntüdə mövcud olan güclərlə müqayisədə kəskin fərq yaradır.

Strateji baxımdan yanaşdıqda, hər hansı bir dövlətin hərbi xərcləri və üzləşdiyi risklər yalnız o halda effektiv sayılır ki, onun arxasında duran tərəfdaş həm siyasi, həm də maddi baxımdan bu yükü bölüşməyə qadir olsun. Tərəfdaşın zəifliyi, texnoloji geriliyi və ya daxili iqtisadi böhranı birbaşa olaraq onun təsir dairəsindəki ölkələrin təhlükəsizlik xərclərinin artmasına, lakin nəticə etibarilə bu ölkələrin müdafiəsiz qalmasına səbəb olur.

Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət sübut edir ki, regional oyunçular üçün ən böyük risk – real resursları olmayan, lakin böyük ambisiyalar nümayiş etdirən tərəfdaşlara bel bağlamaqdır. Suverenlik və təhlükəsizlik hər bir dövlət üçün ciddi investisiyadır və bu investisiyanın real səmərəliliyi tərəfdaşın iqtisadi və hərbi qüdrətindən birbaşa asılıdır.